Han Okulları

Han'da Okul Arayanlar İçin Rehber

Sayfanın kapsamı geniş tutulmuş durumda: Han içindeki tüm kademelerden — ilkokul, ortaokul ve lise — okullar, hem özel hem devlet ayrımı gözetilmeden burada listeleniyor. Yani siz bu sayfayı ziyaret ettiğinizde Han'daki eğitim kurumlarının genel bir fotoğrafını görüyorsunuz; ihtiyacınız belirli bir kademeye yönelikse aşağıdaki bölümlerde kademeye özel filtrelenmiş sayfalara da yönlendirileceksiniz.

Han, nüfus ve yerleşim büyüklüğü açısından Eskişehir'in daha küçük ilçelerinden biri olduğu için buradaki eğitim kurumu sayısı da sınırlı. Bu durum, ilçede yaşayan bir veli için okul seçme sürecinin komşu büyük ilçelere göre daha az seçenek barındırdığı, ama aynı zamanda kurumlar arası mesafelerin ve ulaşımın daha basit olabileceği anlamına geliyor. Sayfada yer alan üç kurum da devlet okulu statüsünde; Han'da özel okul kaydı bulunmuyor. Bu da ilçedeki eğitim planlamasının büyük ölçüde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullar üzerinden yürüdüğünü gösteriyor.

Sayfayı kullanırken önerimiz şu: önce hangi kademede okul aradığınızı netleştirin. Çocuğunuz ilkokul çağındaysa Han İlkokulları sayfasına, ortaokul çağındaysa Han Ortaokulları sayfasına, lise arıyorsanız Han Liseleri sayfasına geçebilirsiniz. Devlet okulu tercihinde kesin olduğunuzu biliyorsanız Han Devlet Okulları sayfası da işinizi kolaylaştıracaktır. Aşağıdaki bölümlerde ilçenin eğitim tablosunu, komşu ilçelerdeki alternatifleri, okul seçim sürecini ve öne çıkan kurumları ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

Bölgedeki Eğitim Tablosu

Han ilçesindeki eğitim kurumu sayısı, kademelere göre oldukça dengeli bir dağılım gösteriyor: bir ilkokul, bir ortaokul ve bir lise. Bu, ilçede her kademe için en az bir kurumun bulunduğu, dolayısıyla bir ailenin çocuğunu okul öncesinden liseye kadar aynı ilçe içinde okutabileceği anlamına geliyor. Kademe dağılımı şu şekilde:

Kademe	Okul Sayısı
İlkokul	1
Ortaokul	1
Lise	1

Tür dağılımına baktığımızda tablo daha da netleşiyor: Han'daki üç kurumun tamamı devlet okulu statüsünde, özel okul kaydı bulunmuyor. Bu, ilçedeki eğitim altyapısının kamu eliyle sürdürüldüğünü, velilerin kademe bazında alternatif bir özel kurum seçeneği aramak isterlerse komşu ilçelere yönelmeleri gerektiğini gösteriyor. Eskişehir'in genelinde ise tablo tamamen farklı: il genelinde bu sayfanın filtresine uyan toplam 440 kurum bulunuyor. Bu fark, Han'ın Eskişehir'in kırsal ve küçük yerleşim yerlerinden biri olduğunu, buna karşılık il merkezine yakın ilçelerin çok daha yoğun bir eğitim altyapısına sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Bu tablo bir veli için pratik açıdan şunu ifade ediyor: Han'da ikamet eden bir aile, çocuğunun eğitim hayatının her aşamasında ilçe içinde kalabilir, çünkü her kademede en az bir devlet okulu mevcut. Ancak kademe içinde alternatif arayışı — örneğin farklı bir program yapısı ya da farklı bir okul kültürü — söz konusu olduğunda seçenek sayısı sınırlı kalıyor. Bu noktada komşu ilçelerdeki okullar ya da Eskişehir genelindeki diğer kurumlar bir referans noktası olabilir; bu konuyu ilerleyen bölümlerde ayrıntılandıracağız.

Devlet Okulu ve Özel Okul Arasındaki Farklar

Han'da şu an için yalnızca devlet okulları bulunduğu için, bu ilçede yaşayan bir veli için kayıt süreci genellikle adrese dayalı kayıt sistemi üzerinden ilerliyor. Milli Eğitim Bakanlığı'nın belirlediği kurallara göre, ilkokul ve ortaokul kademesinde öğrenciler, ikamet adreslerine en yakın devlet okuluna otomatik olarak yönlendiriliyor; bu süreç e-Okul sistemi üzerinden takip edilebiliyor. Aile, e-Devlet ya da e-Okul veli bilgilendirme sistemi üzerinden çocuğunun hangi okula kaydedildiğini görebiliyor, gerekli belgeleri tamamlayarak süreci resmileştirebiliyor. Lise kademesinde ise durum biraz daha farklı işliyor. Öğrenciler, ortaokul döneminde girdikleri merkezi sınavların sonuçlarına ve tercih sürecine göre bir liseye yerleştiriliyor; bu süreç ÖSYM ya da Milli Eğitim Bakanlığı'nın belirlediği tercih ve yerleştirme takvimine bağlı olarak işliyor. Han'daki Şehit Bayram Özden Çok Programlı Anadolu Lisesi gibi çok programlı bir lise, farklı alan ve program seçeneklerini bir arada barındırdığı için öğrencilere kademe içinde de bir esneklik sunabiliyor.

Devlet okulları ile özel okullar arasındaki temel farklar genellikle program esnekliği, sınıf mevcudu ve idari yapı üzerinden şekilleniyor. Devlet okullarında müfredat, Milli Eğitim Bakanlığı'nın belirlediği çerçeveye göre standart biçimde uygulanıyor; sınıf mevcutları bölgenin nüfus yoğunluğuna göre değişkenlik gösterebiliyor. Özel okullarda ise genellikle ek program, farklı öğretim yöntemleri ya da ek dil eğitimi gibi unsurlar okuldan okula değişebiliyor. Han'da özel okul bulunmadığı için, bu tür bir program çeşitliliği arayan bir veli, komşu ilçelerdeki ya da il merkezindeki kurumlara bakmak durumunda kalabilir. Yine de kayıt süreçlerinin temel mantığı her iki tür için de benzer prensiplere dayanıyor: adrese dayalı yerleştirme, e-Okul üzerinden takip ve gerekli evrakların zamanında tamamlanması.

İlçenin Konumu ve Çevresi

Han, Eskişehir iline bağlı bir ilçe olarak, il merkezine kıyasla daha az nüfuslu ve daha kırsal bir yapıya sahip. Bu durum eğitim kurumu sayısına da doğrudan yansıyor. Han'da yaşayan bir veli, ilçedeki üç kurumun dışında bir seçenek arıyorsa, komşu ilçelerdeki okullara bakabilir. Aşağıdaki tablo, Eskişehir'in diğer ilçelerindeki kurum sayılarını gösteriyor:

İlçe	Okul Sayısı
Tepebaşı	167
Odunpazarı	139
Sivrihisar	26
Çifteler	20
Alpu	13
Seyitgazi	13
Mahmudiye	12
Beylikova	9
Günyüzü	9
Mihalıçcık	8

Bu tablo, Han'a yakın büyük ilçelerin — özellikle Tepebaşı ve Odunpazarı — çok daha zengin bir eğitim altyapısına sahip olduğunu gösteriyor. Bu iki ilçe, Eskişehir il merkezinin idari sınırlarını oluşturuyor ve buradaki okul sayısı, ilçenin nüfus yoğunluğuyla doğru orantılı olarak yüksek. Eğer bir veli, Han'daki sınırlı seçenekler dışında bir kurum arıyorsa, coğrafi yakınlık açısından önce Sivrihisar ya da diğer orta ölçekli ilçelere bakması mantıklı olabilir; ancak bu ilçelere olan mesafe ve ulaşım koşulları da mutlaka göz önünde bulundurulmalı. İl merkezine gitmek isteyenler için Eskişehir Okulları sayfası, ilin genelindeki tüm kurumları tek bir yerden görmeyi sağlıyor.

Günlük ulaşımın pratik olup olmadığını değerlendirirken, sadece ilçeler arası mesafeyi değil, aynı zamanda yol güzergâhını, servis imkânlarını ve hava koşullarının ulaşıma etkisini de göz önünde bulundurmak gerekiyor. Küçük ilçelerde okul servisleri genellikle belirli güzergâhlar üzerinden çalışıyor; bu nedenle bir başka ilçedeki okulu tercih etmeden önce o okulun servis ağının Han'ı kapsayıp kapsamadığını doğrudan okul idaresinden teyit etmekte fayda var.

Okulların Yabancı Dil Olanakları

Platformdaki kayıtlara göre, Han'daki okulların profil sayfalarında paylaştığı yabancı dil bilgisi bulunmuyor. Bu durum, ilçedeki kurumların dil eğitimi sunmadığı anlamına gelmiyor; devlet okullarında İngilizce dersi genellikle müfredatın standart bir parçası olarak yer alıyor. Ancak bu bilginin okul profillerinde ayrıca ve ayrıntılı biçimde paylaşılmamış olması, ziyaretçilerin bu konuda net bir karşılaştırma yapamaması anlamına geliyor.

Dil eğitimi konusunda daha ayrıntılı bilgi almak isteyen bir veli için önerimiz, doğrudan okulun idaresiyle iletişime geçmek ya da okul ziyareti sırasında bu konuyu sormaktır. Özellikle lise kademesinde, çok programlı yapıya sahip Şehit Bayram Özden Çok Programlı Anadolu Lisesi'nde farklı alanlara göre ders yükünün ve yabancı dil saatlerinin değişebileceğini unutmamak gerekir. Eğer aileniz için yabancı dil eğitimi öncelikli bir kriter ise, komşu ilçelerdeki daha büyük okul havuzlarına bakmanız, farklı dil seçenekleri sunan kurumlara ulaşma ihtimalinizi artırabilir. Örneğin Tepebaşı ya da Odunpazarı'ndaki okul sayısının fazlalığı, dil programı çeşitliliği açısından da daha geniş bir yelpaze sunma potansiyeli taşıyor.

Sonuç olarak, Han'daki okulların dil olanakları hakkında platformda ayrıntılı bir veri bulunmadığı için, bu konuda kesin bir değerlendirme yapmak yerine, ilgilendiğiniz okulun profil sayfasını ziyaret ederek ya da okulla doğrudan görüşerek güncel ve doğru bilgiye ulaşmanızı öneririz.

Fiziki Olanaklar ve Öğrenme Alanları

Bir okulun fiziki altyapısı — laboratuvar, kütüphane, atölye, spor salonu gibi alanlar — öğrencinin günlük eğitim deneyimini doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer alıyor. Han'daki okulların profil sayfalarında bu tür olanaklara dair ayrıntılı veri paylaşılmamış durumda. Bu, söz konusu okullarda bu olanakların bulunmadığı anlamına gelmiyor; sadece bu bilginin platformdaki kayıtlara henüz eklenmemiş olduğunu gösteriyor.

Fiziki olanaklar konusunda net bilgi almak isteyen bir veli için en sağlıklı yöntem, okulu bizzat ziyaret etmektir. Özellikle Şehit Osman Gazi Altınoluk İlkokulu ve Şehit Osman Gazi Altınoluk Ortaokulu gibi aynı yerleşkede ya da aynı isim altında hizmet veren kurumlarda, kardeş öğrencilerin aynı fiziki alanları paylaşması söz konusu olabiliyor; bu da ortak kütüphane, ortak spor sahası gibi kullanım alanlarının olup olmadığını sormanız gereken bir başka noktayı oluşturuyor.

Okul ziyareti sırasında dikkat etmeniz gereken temel başlıklar şunlar olabilir: sınıfların doğal ışık alıp almadığı, kütüphanenin güncel kaynaklarla desteklenip desteklenmediği, fen bilimleri ve bilgisayar laboratuvarlarının aktif kullanımda olup olmadığı, spor salonu ya da açık spor alanlarının öğrenci sayısına yetip yetmediği. Küçük ilçelerdeki okullarda genellikle daha az sayıda öğrenci bulunduğu için, mevcut fiziki alanların öğrenci başına düşen kullanım oranı büyük şehirlere kıyasla daha rahat olabilir; ancak bu durum okuldan okula değişebileceği için genellemeden kaçınmak, doğrudan gözlemle karar vermek en sağlıklı yaklaşım olacaktır.

Sportif, Sanatsal ve Kulüp Etkinlikleri

Öğrencinin akademik gelişiminin yanı sıra sosyal ve sanatsal gelişimi de okul seçiminde önemli bir kriter oluşturuyor. Han'daki okulların profil sayfalarında sportif ve sanatsal etkinliklere dair ayrıntılı bir veri paylaşılmamış. Bu durum, ilçedeki okulların bu tür etkinlikler düzenlemediği anlamına gelmiyor; devlet okullarında genellikle Milli Eğitim Bakanlığı'nın belirlediği çerçevede sosyal etkinlik kulüpleri, okul sporları müsabakaları ve kültürel etkinlikler yıl içinde planlanıyor.

Bir veli, çocuğunun ilgi duyduğu spor dalı ya da sanatsal alan konusunda net bilgi almak istiyorsa, doğrudan okul idaresiyle iletişime geçmesi ya da veli toplantılarında bu konuyu gündeme getirmesi en pratik yol olacaktır. Küçük ilçelerdeki okullarda, öğrenci sayısının sınırlı olması nedeniyle kulüp çeşitliliği büyük şehirlere göre daha dar olabilir; ancak bu durum, öğretmen ve öğrenci arasındaki ilişkinin daha yakın kurulabilmesi gibi başka avantajlar da barındırabilir.

Lise kademesindeki Şehit Bayram Özden Çok Programlı Anadolu Lisesi'nin çok programlı yapısı, farklı alan seçimlerinin yanı sıra farklı öğrenci profillerini bir araya getirdiği için, sosyal ve kulüp etkinliklerinin de bu çeşitliliğe göre şekillenmesi beklenebilir. Bu konuda kesin bilgi almak için okulun rehberlik servisiyle ya da idaresiyle doğrudan görüşmenizi öneririz.

Servis, Rehberlik, Güvenlik Gibi Hizmetler

Bir okulun sunduğu destek hizmetleri — servis, rehberlik, sağlık ve güvenlik gibi unsurlar — ailelerin günlük hayatını doğrudan etkileyen pratik konular arasında yer alıyor. Han'daki okulların profil sayfalarında bu hizmetlere dair ayrıntılı bir veri şu an için paylaşılmamış durumda. Bu, bahsi geçen hizmetlerin sunulmadığı anlamına gelmiyor; sadece bilginin platform üzerinde henüz detaylandırılmadığını gösteriyor.

Servis hizmeti, özellikle Han gibi kırsal yapıya sahip ilçelerde, öğrencinin evden okula ulaşımı açısından kritik bir öneme sahip. Eğer çocuğunuz okula yürüyerek gidemeyecek bir mesafede yaşıyorsa, okulun servis güzergâhını ve saatlerini önceden netleştirmeniz gerekiyor. Rehberlik hizmetleri konusunda ise, devlet okullarında genellikle bir rehber öğretmen kadrosu bulunuyor; bu kadronun aktif olarak çalışıp çalışmadığını, öğrenci başına düşen görüşme sıklığını okul idaresinden sorabilirsiniz.

Güvenlik konusunda da benzer bir yaklaşım izlemenizi öneririz: okul girişindeki kontrol mekanizmaları, teneffüs sırasında öğrenci gözetimi, acil durum planları gibi konuları okul ziyareti sırasında doğrudan gözlemleyebilir ya da idareye sorabilirsiniz. Küçük ilçelerdeki okullarda genellikle öğrenci ve personel sayısının sınırlı olması, güvenlik ve gözetim açısından daha kontrollü bir ortam sağlayabilir; ancak bu, her okul için otomatik bir kural değildir ve doğrudan gözlemle teyit edilmelidir.

Bölgedeki Okul Grupları ve Kurumsal Markalar

Han'da platformdaki kayıtlara göre herhangi bir okul grubuna veya kurumsal markaya bağlı bir kurum bulunmuyor; ilçedeki üç okul da bağımsız devlet okulu statüsünde faaliyet gösteriyor. Bu durum, Han'da bir zincir okul ya da kurumsal eğitim markasının şube açmadığını gösteriyor; bu tür yapılar genellikle daha yoğun nüfuslu ilçelerde ya da il merkezlerinde tercih ediliyor.

Eğer bir veli, belirli bir eğitim felsefesine ya da kurumsal markaya bağlı bir okul arıyorsa, bu tür seçenekleri Han dışında, örneğin Tepebaşı veya Odunpazarı gibi daha büyük ilçelerde aramak durumunda kalabilir. Bu ilçelerdeki okul sayısının fazlalığı, kurumsal markaların şube açma tercihlerinde de belirleyici bir etken olarak öne çıkıyor.

Han'daki devlet okullarının bağımsız yapısı, aslında bir avantaj olarak da değerlendirilebilir: her okul, kendi yerel ihtiyaçlarına ve öğrenci profiline göre şekillenen bir eğitim ortamı sunabiliyor. Bu, büyük zincir okullardaki standartlaşmış yapıdan farklı olarak, öğretmen kadrosunun ve idarenin yerel dinamiklere daha hızlı adapte olabilmesi anlamına gelebilir. Ancak bu konuda kesin bir yargıya varmak yerine, ilgilendiğiniz okulun kendine özgü yapısını doğrudan gözlemlemenizi öneririz.

Okul Seçerken İzlenecek Yol

Han gibi sınırlı sayıda okul barındıran bir ilçede okul seçimi, büyük şehirlere kıyasla daha az karmaşık görünebilir; ancak yine de dikkatli bir değerlendirme süreci gerektiriyor. İlk adım olarak, çocuğunuzun ev adresine göre hangi okula adrese dayalı kayıt yapılacağını e-Okul sistemi üzerinden kontrol etmenizi öneririz. Bu bilgi, sürecin resmi çerçevesini netleştirmenize yardımcı olur.

İkinci önemli adım, ulaşım ve servis güzergâhının değerlendirilmesidir. Han gibi kırsal yapıya sahip bir ilçede, öğrencinin okula ulaşım süresi ve güvenliği, günlük eğitim deneyiminin kalitesini doğrudan etkiler. Okulun servis sağlayıp sağlamadığını, servis güzergâhının evinize ne kadar yakın geçtiğini önceden öğrenmeniz gerekiyor.

Üçüncü olarak, sınıf mevcudunu ve öğretmen kadrosunu sorgulamanızı öneririz. Küçük ilçelerdeki okullarda sınıf mevcutları genellikle daha düşük olabilir; bu da öğretmenin her öğrenciye ayırabileceği bireysel zamanın artmasına katkı sağlayabilir. Öğretmen kadrosunun deneyimi, branş dağılımı ve okulda ne kadar süredir görev yaptıkları gibi bilgileri okul idaresinden veya veli toplantılarından öğrenebilirsiniz.

Dördüncü adım, rehberlik hizmetlerinin işleyişini anlamaktır. Özellikle ortaokuldan liseye geçiş sürecinde ya da lise içindeki alan seçimlerinde rehber öğretmenin aktif desteği, öğrencinin doğru yönlendirilmesi açısından kritik önem taşıyor. Bu konuda okulun rehberlik servisiyle önceden tanışmanız, sürecin nasıl işlediğini anlamanıza yardımcı olur.

Beşinci olarak, okul kültürünü ve genel atmosferi değerlendirmenizi öneririz. Bir okulun kültürü, disiplin anlayışından öğrenci-öğretmen ilişkisine, veli katılımından okul içi etkinliklere kadar birçok unsuru kapsar. Bu tür bir izlenim edinmenin en sağlıklı yolu, mümkünse okulu ders saatleri içinde ziyaret etmek, teneffüs düzenini gözlemlemek ve mevcut öğrenci velileriyle sohbet etmektir.

Altıncı adım, veli iletişim kanallarının nasıl işlediğini öğrenmektir. Okulun veli bilgilendirme sistemleri, veli toplantı sıklığı, öğretmenlerle iletişime geçme yöntemleri gibi konular, sürecin uzun vadeli takibinde önemli rol oynar. Bu bilgileri kayıt öncesinde netleştirmeniz, ileride yaşanabilecek iletişim sorunlarının önüne geçebilir.

Son olarak, kayıt takvimini ve gerekli evrakları zamanında hazırlamanızı öneririz. Adrese dayalı kayıt süreci ile lise yerleştirme süreçlerinin takvimleri farklı işlediği için, güncel ve kesin bilgi için resmi Milli Eğitim Bakanlığı kaynaklarını ya da e-Okul sistemini takip etmeniz gerekiyor. Mümkünse okulu bizzat ziyaret etmek, idareyle yüz yüze görüşmek ve varsa deneme dersi ya da tanıtım günü etkinliklerine katılmak, kararınızı somut gözlemlere dayandırmanıza yardımcı olacaktır.

Bölgede Öne Çıkan Okullar

Han'daki üç kurum, kademe bazında birbirini tamamlayan bir yapı sunuyor. İlkokul kademesinde Şehit Osman Gazi Altınoluk İlkokulu hizmet veriyor; platformdaki kayıtlara göre bu okul için henüz bir puan veya yorum bulunmuyor. Ortaokul kademesinde ise Şehit Osman Gazi Altınoluk Ortaokulu yer alıyor; bu kurum için de kayıtlı bir puan ya da yorum bulunmuyor.

Lise kademesinde ilçedeki tek kurum olan Şehit Bayram Özden Çok Programlı Anadolu Lisesi, çok programlı yapısıyla farklı alan seçeneklerini bir arada barındırıyor. Bu okul için de platformda henüz bir puan veya yorum kaydı bulunmuyor.

Puan ve yorum verilerinin henüz oluşmamış olması, bu okulların kalitesi hakkında bir yargıya varmak için yeterli veri sunmuyor; sadece platform üzerinde henüz veli veya öğrenci değerlendirmesi paylaşılmadığını gösteriyor. Eğer bu okullardan biri hakkında deneyiminiz varsa, platform üzerinden yorum bırakarak diğer velilere yol gösterebilirsiniz. Her üç okulun da profil sayfasını ziyaret ederek iletişim bilgilerine, adres detaylarına ve varsa ek bilgilere ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Han'da toplam kaç okul var?

Platformdaki kayıtlara göre Han'da tüm kademeleri kapsayan toplam 3 okul bulunuyor: bir ilkokul, bir ortaokul ve bir lise.

Han'da özel okul var mı?

Hayır, Han'daki kayıtlı üç okulun tamamı devlet okulu statüsünde faaliyet gösteriyor; ilçede özel okul kaydı bulunmuyor.

Han'daki okullara nasıl kayıt yaptırabilirim?

İlkokul ve ortaokul kademesinde kayıt, genellikle adrese dayalı sistem üzerinden e-Okul aracılığıyla yapılıyor. Lise kademesinde ise öğrenci, merkezi sınav sonuçları ve tercih süreci sonucunda bir okula yerleştiriliyor. Güncel ve kesin bilgi için Milli Eğitim Bakanlığı'nın resmi kaynaklarını takip etmenizi öneririz.

Han'da lise seçeneği sadece bir tane mi?

Platformdaki kayıtlara göre evet, Han'da lise kademesinde kayıtlı tek kurum Şehit Bayram Özden Çok Programlı Anadolu Lisesi'dir. Farklı seçenekler arıyorsanız komşu ilçelerdeki liselere bakabilirsiniz.

Han'a en yakın büyük ilçelerdeki okul seçenekleri nasıl?

Eskişehir'in Tepebaşı ve Odunpazarı ilçeleri, sırasıyla 167 ve 139 kurumla çok daha geniş bir eğitim altyapısına sahip. Han'da aradığınız türde bir kurumu bulamazsanız bu iki ilçe iyi bir başlangıç noktası olabilir.

Han'daki okulların fiziki olanakları veya dil eğitimi hakkında bilgi var mı?

Platformdaki okul profillerinde bu konularda henüz ayrıntılı bir veri paylaşılmamış. Bu tür bilgileri öğrenmek için okulu ziyaret etmenizi ya da doğrudan okul idaresiyle iletişime geçmenizi öneririz.

Han'daki okullar hakkında yorum ya da puan bulunuyor mu?

Şu an için platformdaki kayıtlara göre Han'daki üç okul için de puan veya yorum bulunmuyor. Deneyiminiz varsa yorum bırakarak diğer velilere fikir verebilirsiniz.

Han dışında Eskişehir genelinde kaç okul kayıtlı?

Eskişehir il genelinde bu sayfanın filtresine uyan toplam 440 kurum bulunuyor; bu sayı, ilin genelindeki eğitim altyapısının Han'a kıyasla çok daha geniş olduğunu gösteriyor.