Elmadağ Devlet Ortaokulları

Elmadağ Devlet Ortaokulları Hakkında

Platformdaki kayıtlara göre sayfanın kapsamına giren toplam 15 kurum bulunuyor; bunların tamamı devlet okulu statüsünde, ortaokul kademesinde eğitim veren kurumlar. Elmadağ merkezindeki mahallelerden Hasanoğlan gibi bağlı yerleşim birimlerine kadar farklı bölgelerde konumlanan bu okullar, adrese dayalı kayıt sistemiyle öğrenci kabul ediyor.

Sayfayı kullanırken amacınıza göre ilerleyebilirsiniz: eğer sadece Elmadağ genelindeki tüm kademeleri görmek isterseniz Elmadağ Okulları sayfasına bakabilirsiniz. Yalnızca ortaokul kademesiyle ilgileniyorsanız hem devlet hem özel seçenekleri bir arada görmek için Elmadağ Ortaokulları listesine göz atabilirsiniz. Bu sayfadaki listede her okul kartında adres bilgisi, iletişim detayları ve varsa kullanıcı puanlamaları yer alıyor. Okul adına tıklayarak o kurumun detay sayfasına ulaşabilir, sunduğu olanakları, hizmetleri ve yorumları inceleyebilirsiniz.

Devlet ortaokulu arayışında olan aileler için bu sayfa, ilçedeki seçenekleri tek bir yerden karşılaştırmalı biçimde görme imkânı sunuyor. İlerleyen bölümlerde ilçenin genel eğitim tablosunu, komşu ilçelerdeki alternatifleri, okulların sunduğu fiziki olanakları ve hizmetleri, ayrıca okul seçim sürecinde dikkat edilmesi gereken pratik adımları bulacaksınız.

Bölgedeki Eğitim Tablosu

Elmadağ ilçesindeki devlet okullarının kademelere göre dağılımına bakıldığında, ilçede 2 anaokulu, 18 ilkokul, 15 ortaokul ve 15 lise bulunuyor. Bu tablo, ilçenin eğitim altyapısının kademeler arasında nispeten dengeli dağıldığını gösteriyor; özellikle ilkokul sayısının diğer kademelere göre biraz daha fazla olması, ilçedeki nüfus yapısının ilkokul çağındaki çocuklarda yoğunlaştığına işaret edebilir.

Ortaokul kademesine odaklanacak olursak, Elmadağ'da toplam 16 ortaokul kaydı bulunuyor; bunların 15'i devlet, 1'i özel statüde. Bu oran, ilçedeki ortaokul eğitiminin büyük ölçüde devlet okulları üzerinden yürütüldüğünü gösteriyor. Özel ortaokul seçeneklerini ayrıca incelemek isteyenler Elmadağ Özel Ortaokulları sayfasını ziyaret edebilir.

Aşağıdaki tabloda Elmadağ'daki devlet okullarının kademelere göre dağılımını topluca görebilirsiniz:

Kademe	Devlet Okulu Sayısı
Anaokulu	2
İlkokul	18
Ortaokul	15
Lise	15

Diğer kademelerdeki devlet okul listelerini de ayrı ayrı inceleyebilirsiniz. Anaokulu çağındaki çocuklar için Elmadağ Devlet Anaokulları, ilkokul kademesi için Elmadağ Devlet İlkokulları ve lise kademesine geçiş yapacak öğrenciler için Elmadağ Devlet Liseleri sayfalarına bakabilirsiniz. Tüm kademelerdeki devlet okullarını bir arada görmek isterseniz Elmadağ Devlet Okulları sayfası size genel bir bakış sunacaktır. Öte yandan ilçedeki özel okul seçeneklerinin tamamını görmek isterseniz Elmadağ Özel Okulları listesine ulaşabilirsiniz.

Devlet Okulu ve Özel Okul Arasındaki Farklar

Elmadağ'da bir ortaokul ararken karşınıza devlet ve özel okul seçenekleri çıkabilir. Bu iki yapı arasındaki en belirgin fark kayıt sürecinde ortaya çıkıyor. Devlet ortaokullarına kayıt, genel olarak adrese dayalı yerleştirme sistemi üzerinden yürütülüyor. Bu sistemde öğrenci, ikamet ettiği adresin bağlı olduğu okula otomatik olarak yönlendiriliyor; e-Okul sistemi üzerinden veliler kayıt bilgilerini takip edebiliyor ve gerekli belgeleri bu sistem üzerinden tamamlayabiliyor. Adres değişikliği ya da nakil durumlarında da yine e-Okul üzerinden başvuru yapılıyor. Özel okullarda ise kayıt süreci kurumun kendi belirlediği başvuru ve görüşme aşamalarından geçiyor; aile doğrudan okulla iletişime geçerek kontenjan durumunu ve kayıt takvimini öğrenebiliyor.

Sınıf mevcudu konusunda da iki yapı arasında farklılıklar gözlemlenebiliyor. Devlet okullarında sınıf mevcutları bölgenin öğrenci yoğunluğuna göre değişkenlik gösterebiliyor; bazı mahallelerde talep yüksek olduğunda sınıf sayıları da buna paralel artabiliyor. Özel okullarda ise genellikle kurumun kendi belirlediği bir sınıf mevcudu politikası uygulanıyor. Program esnekliği açısından bakıldığında, devlet ortaokulları Millî Eğitim Bakanlığı'nın belirlediği müfredatı temel alarak eğitim veriyor; bu müfredat ülke genelinde standart bir çerçeve sunuyor. Özel okullar da aynı temel müfredatı uygulamakla birlikte, ek ders saatleri, kulüp çalışmaları veya proje tabanlı etkinliklerle programı zenginleştirebiliyor.

Her iki okul türünde de öğrencinin akademik gelişimi, sosyal becerileri ve okula uyumu kayıt öncesinde dikkate alınması gereken unsurlar arasında. Ailelerin karar verirken okulun fiziki olanaklarını, öğretmen kadrosunu, rehberlik hizmetlerini ve ulaşım imkânlarını birlikte değerlendirmesi faydalı olacaktır. Güncel kayıt koşulları ve yönetmelik detayları için Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmî kaynaklarına başvurmanızı öneririz, çünkü kayıt süreçleri zaman zaman güncellenebiliyor.

İlçenin Konumu ve Çevresi

Elmadağ, Ankara iline bağlı bir ilçe olup, ilçe merkezi ve çevresindeki mahalle ile beldelerde farklı okul seçenekleri bulunuyor. Ankara genelinde bu sayfanın filtresine uyan, yani devlet ortaokulu statüsündeki kurum sayısı platformdaki kayıtlara göre 434'e ulaşıyor. Bu geniş ölçekte Elmadağ'daki 15 devlet ortaokulu, ilin belirli bir bölgesindeki seçenekleri temsil ediyor. İlçe genelindeki tüm okul türlerini görmek isteyenler için il düzeyinde Ankara Devlet Ortaokulları sayfası daha geniş bir karşılaştırma imkânı sunuyor.

Elmadağ'a komşu ilçelerde de devlet ortaokulu seçenekleri bulunuyor. Ailenin ikamet ettiği yere ya da işyerine olan uzaklık, bazen ilçe sınırları dışındaki bir okulu da değerlendirmeyi gerektirebiliyor. Aşağıdaki tabloda komşu ilçelerdeki devlet ortaokulu sayılarını görebilirsiniz:

İlçe	Devlet Ortaokulu Sayısı
Çankaya	68
Keçiören	65
Altındağ	56
Etimesgut	40
Mamak	28
Çubuk	19
Haymana	17
Yenimahalle	17
Bala	12
Akyurt	11

Görüldüğü gibi Çankaya, Keçiören ve Altındağ gibi merkezi ilçelerde okul sayısı belirgin şekilde daha yüksek; bu durum ilçelerin nüfus yoğunluğuyla doğrudan ilişkili. Elmadağ ise Ankara'nın doğusunda, Hasanoğlan gibi bağlı yerleşimleriyle birlikte daha kompakt bir eğitim ağına sahip. Ulaşım mesafesi elverişliyse Akyurt veya Çubuk gibi komşu ilçelerdeki okulları da değerlendirme kapsamına alabilirsiniz.

Okulların Yabancı Dil Olanakları

Elmadağ'daki tüm kademelerden, profilinde yabancı dil bilgisini paylaşmış okullar arasında İngilizce en sık belirtilen dil olarak öne çıkıyor; bu bilgiyi paylaşan okullardan 21'i İngilizce eğitim verdiğini belirtmiş. Bu sayı, ilçedeki eğitim kurumlarının büyük çoğunluğunda İngilizcenin standart bir müfredat unsuru olarak yer aldığını gösteriyor.

Devlet okullarında yabancı dil eğitimi genellikle Millî Eğitim Bakanlığı'nın belirlediği haftalık ders saatleri çerçevesinde yürütülüyor. Ortaokul kademesinde İngilizce dersleri temel müfredatın bir parçası olarak veriliyor ve bazı okullarda bu derslere ek olarak kulüp etkinlikleri veya konuşma pratiği çalışmaları da düzenlenebiliyor. Elmadağ'daki bir ortaokul seçerken, okulun profil sayfasında yabancı dil bilgisi paylaşılmışsa bu bilgiyi inceleyebilir, dersin haftalık yoğunluğu ve öğretmen kadrosu hakkında okul yönetimiyle doğrudan görüşerek detaylı bilgi alabilirsiniz.

Yabancı dil eğitiminin kalitesi yalnızca ders saatiyle sınırlı değil; öğretmenin deneyimi, sınıf içi uygulama fırsatları ve okulun bu alanda sunduğu ek kaynaklar da önemli bir rol oynuyor. Eğer çocuğunuz için yabancı dil eğitimine özel önem veriyorsanız, okul ziyareti sırasında bu konuyu doğrudan sorabilir, varsa örnek ders materyallerini inceleyebilirsiniz.

Fiziki Olanaklar ve Öğrenme Alanları

Elmadağ'daki okulların profillerinde paylaştığı fiziki olanak bilgilerine göre, bu bilgiyi paylaşan okullardan 17'si kütüphane bulunduğunu belirtmiş. Kütüphane, öğrencilerin ders dışı okuma alışkanlığı kazanması ve araştırma becerilerini geliştirmesi açısından önemli bir alan olarak öne çıkıyor. Bilgisayar laboratuvarı olduğunu belirten okul sayısı 12, laboratuvar olanağı paylaşan okul sayısı ise 11. Bu iki veri, fen bilimleri ve bilişim derslerinde uygulamalı eğitime imkân tanıyan altyapının ilçedeki okulların önemli bir bölümünde mevcut olduğunu gösteriyor.

Konferans salonu bulunduğunu belirten okul sayısı 10; bu tür salonlar okul içi etkinlikler, veli toplantıları ve seminerler için kullanılabiliyor. Yemekhane olanağını paylaşan okul sayısı 6, sanat atölyesi bulunduğunu belirten okul sayısı ise 5. Kapalı spor salonu konusunda ise bu bilgiyi paylaşan okul sayısı 2 ile diğer olanaklara kıyasla daha sınırlı görünüyor; bu durum, spor derslerinin çoğunlukla açık alan veya okul bahçesindeki imkânlarla yürütüldüğüne işaret edebilir.

Bir okulun fiziki olanakları, öğrencinin günlük eğitim deneyimini doğrudan etkileyen unsurlar arasında. Özellikle laboratuvar ve kütüphane gibi alanlar, ortaokul kademesindeki öğrencilerin araştırma yaparak öğrenme becerilerini geliştirmesine katkı sağlıyor. Okul seçimi yaparken, ilgilendiğiniz kurumun detay sayfasında bu olanakların listelenip listelenmediğini kontrol edebilir, eksik bilgi varsa okulla doğrudan iletişime geçerek teyit edebilirsiniz.

Sportif, Sanatsal ve Kulüp Etkinlikleri

Elmadağ'daki okulların profillerinde sportif ve sanatsal etkinliklere dair ayrıntılı veri şu an için sınırlı sayıda paylaşılmış durumda. Bununla birlikte, bir önceki bölümde belirtildiği gibi sanat atölyesi olanağını paylaşan 5 okul ve kapalı spor salonu bulunduğunu belirten 2 okul bulunuyor; bu iki veri, ilçedeki bazı kurumların sanatsal ve sportif faaliyetler için fiziki altyapı sunduğunu gösteriyor.

Ortaokul kademesindeki öğrenciler için sportif ve sanatsal kulüp çalışmaları, akademik programın yanı sıra sosyal ve fiziksel gelişimi destekleyen önemli bir bileşen olarak değerlendiriliyor. Okul seçimi yaparken, kurumun bu tür etkinliklere ne ölçüde yer verdiğini öğrenmek için okulun profil sayfasını incelemenin yanı sıra, doğrudan okul yönetimiyle görüşerek güncel kulüp programları, varsa okul takımları ve sanatsal atölye çalışmaları hakkında bilgi alabilirsiniz.

Çocuğunuzun ilgi alanlarına uygun bir okul ararken, akademik programın yanında bu tür sosyal etkinliklerin de değerlendirmeye katılması, okula uyum sürecini kolaylaştırabilir. Okul ziyareti sırasında varsa spor salonu, sanat atölyesi veya kulüp odalarını yerinde görmek, kararınızı desteklemek açısından faydalı olacaktır.

Servis, Rehberlik, Güvenlik Gibi Hizmetler

Elmadağ'daki tüm kademelerden okulların profillerinde paylaştığı hizmet bilgilerine göre, bu bilgiyi paylaşan okullardan 23'ü güvenlik hizmeti sunduğunu belirtmiş. Aynı şekilde 23 okul kantin hizmeti, 23 okul rehberlik hizmeti ve 23 okul servis hizmeti bulunduğunu paylaşmış. Bu dört hizmetin aynı sayıda okul tarafından belirtilmiş olması, ilçedeki okulların önemli bir bölümünün bu temel hizmetleri bir arada sunduğuna işaret ediyor.

Rehberlik hizmeti, öğrencinin akademik ve sosyal gelişimini takip eden, gerektiğinde aile ile okul arasında köprü kuran önemli bir birim. Ortaokul kademesinde rehberlik servisi, öğrencinin lise geçiş sürecine hazırlanmasında, sınav kaygısıyla baş etmesinde ve sosyal uyum problemlerinde destek sağlayabiliyor. Servis hizmeti ise özellikle Hasanoğlan gibi merkez dışındaki yerleşimlerden okula ulaşımı kolaylaştıran pratik bir çözüm sunuyor; ailenin ikamet ettiği bölgeden okula olan mesafe göz önünde bulundurularak servis güzergâhının uygunluğu değerlendirilmelidir.

Güvenlik hizmeti, okul giriş çıkışlarının kontrollü yapılması ve kampüs içinde öğrenci güvenliğinin sağlanması açısından önemli bir unsur. Kantin hizmeti ise öğrencilerin gün içinde beslenme ihtiyaçlarını karşılayan bir alan olarak okul yaşamının bir parçası. Bir okulu değerlendirirken bu hizmetlerin varlığının yanı sıra, hizmetin işleyiş biçimini de okul yönetiminden veya diğer velilerden öğrenmek faydalı olacaktır.

Bölgedeki Okul Grupları ve Kurumsal Markalar

Elmadağ ve çevresinde faaliyet gösteren kurumsal okul gruplarından biri Açı Okulları. Bu tür okul grupları, genellikle birden fazla ilçede veya ilde şube açarak ortak bir eğitim yaklaşımını farklı bölgelerdeki öğrencilere ulaştırıyor. Açı Okulları'nın genel yapısını ve sunduğu eğitim modelini incelemek isteyenler Açı Okulları sayfasından detaylı bilgiye ulaşabilir.

Kurumsal okul gruplarını değerlendirirken, grubun genel eğitim felsefesinin yanı sıra Elmadağ'daki veya çevre ilçelerdeki spesifik şubenin fiziki olanaklarını, öğretmen kadrosunu ve öğrenci mevcudunu ayrı ayrı incelemek önemli. Bir markanın farklı şehirlerdeki şubeleri arasında fiziki altyapı ve kadro açısından farklılıklar olabileceğinden, karar vermeden önce ilgilendiğiniz şubeyi ziyaret ederek yerinde inceleme yapmanızı öneririz.

Elmadağ'daki devlet okulları ise bireysel kurumlar olarak, Millî Eğitim Bakanlığı'nın standart müfredatı çerçevesinde eğitim veriyor. Bu okulların her biri kendi bölgesindeki öğrenci profiline ve fiziki imkânlarına göre şekillenen bir okul kültürü oluşturuyor. Hem kurumsal gruplara bağlı okulları hem de bağımsız devlet okullarını karşılaştırmalı olarak değerlendirmek, ailenin ihtiyaçlarına en uygun seçimi yapmasına yardımcı olabilir.

Okul Seçerken İzlenecek Yol

Elmadağ'da bir devlet ortaokulu seçerken izleyebileceğiniz adımları sistematik bir şekilde ele almak, karar sürecini kolaylaştırabilir. İlk adım olarak ulaşım ve servis güzergâhını değerlendirmek önemli. Özellikle Hasanoğlan gibi merkez dışındaki yerleşimlerde ikamet ediyorsanız, okulun servis hizmeti sunup sunmadığını ve güzergâhın ikamet adresinize ne kadar uygun olduğunu kontrol etmelisiniz. Eğer öğrenci yürüyerek veya toplu taşımayla okula gidecekse, güzergâhın güvenliği ve mesafenin makul olup olmadığı da göz önünde bulundurulmalı.

İkinci adım sınıf mevcudunu araştırmaktır. Kalabalık sınıflarda öğretmenin her öğrenciye ayırabileceği zaman sınırlı kalabilirken, daha az kalabalık sınıflarda bireysel ilgiye daha fazla alan açılabiliyor. Okul yönetiminden mevcut sınıf mevcutlarını sorabilir, mümkünse bir ders saatinde sınıf ortamını gözlemleyebilirsiniz. Üçüncü adım olarak öğretmen kadrosunu değerlendirmek gerekiyor; öğretmenlerin branşlara göre dağılımı, deneyim süreleri ve okulda ne kadar süredir görev yaptıkları, eğitim kalitesi açısından önemli ipuçları sunabilir.

Dördüncü adım rehberlik hizmetinin işleyişini incelemektir. Rehberlik servisinin öğrencilerle ne sıklıkta birebir görüştüğü, veli bilgilendirme toplantılarının düzenliliği ve lise geçiş sürecine yönelik destek sunup sunmadığı gibi konularda okul yönetiminden bilgi alabilirsiniz. Beşinci adım olarak okul kültürünü gözlemlemek faydalı olacaktır; okulun disiplin anlayışı, öğrenci-öğretmen ilişkileri ve genel atmosferi, çocuğunuzun günlük deneyimini doğrudan etkileyecek unsurlar arasında.

Altıncı adım veli iletişim kanallarını araştırmaktır. Okulun veli toplantılarını ne sıklıkta düzenlediği, e-Okul sistemi dışında ek bir iletişim aracı kullanıp kullanmadığı, veli-öğretmen görüşmelerinin nasıl planlandığı gibi detaylar, sürecin şeffaflığı hakkında fikir verebilir. Yedinci adım olarak kayıt takvimini takip etmek önemli; adrese dayalı kayıt sürecinin başlangıç ve bitiş tarihleri, nakil işlemleri için gereken belgeler ve son başvuru tarihleri okulun veya Millî Eğitim Müdürlüğü'nün resmî duyurularından öğrenilebilir.

Son olarak, mümkünse okulu bizzat ziyaret etmenizi ve varsa açık gün etkinliklerine katılmanızı öneririz. Yerinde bir gözlem, internet üzerinden edinilen bilgilerin ötesinde, okulun fiziki koşullarını, öğrenci-öğretmen etkileşimini ve genel atmosferi doğrudan deneyimlemenize olanak tanır. Kayıt işlemleri öncesinde okul müdürü veya rehber öğretmenle kısa bir görüşme yapmak, sorularınıza somut yanıtlar almanızı sağlayabilir.

Bölgede Öne Çıkan Okullar

Platformdaki kayıtlara göre Elmadağ'daki devlet ortaokulları arasında kullanıcı puanlaması ve yorum sayısı paylaşılmış bazı kurumlar bulunuyor. Elmadağ Fatih Ortaokulu için 5 puan ve 15 yorum kaydedilmiş. Elmadağ Atatürk Ortaokulu ise yaklaşık 4,6 puan ve 10 yorumla listede yer alıyor.

Hasanoğlan Öğretmenler Ortaokulu yaklaşık 4,4 puan ve 5 yorumla, Hasanoğlan Ortaokulu yaklaşık 4,3 puan ve 3 yorumla kayıtlı. Hasanoğlan İmam Hatip Ortaokulu için ise yaklaşık 4,3 puan ile birlikte 53 yorum bulunuyor; bu, listedeki diğer kurumlara kıyasla daha yüksek bir yorum hacmine işaret ediyor.

Elmadağ İmam Hatip Ortaokulu için yaklaşık 4,2 puan ve 76 yorum, Karacahasan Ortaokulu için 4 puan ve 1 yorum, Şehit Miraç Yıldırım Ortaokulu için ise 4 puan ve 10 yorum kaydedilmiş. Bu veriler, kullanıcıların paylaştığı doğrudan geri bildirimleri yansıtıyor; herhangi bir okulun diğerine üstünlüğünü göstermiyor, yalnızca platformdaki kayıtları aktarıyor. Her okulun detay sayfasında yorumların içeriğini okuyarak, kendi önceliklerinize uygun değerlendirmeyi yapabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Elmadağ'da kaç devlet ortaokulu bulunuyor?

Platformdaki kayıtlara göre Elmadağ'da bu sayfanın filtresine uyan 15 devlet ortaokulu bulunuyor. İlçedeki ortaokul kademesinin tamamında ise 16 kurum kayıtlı olup bunun 1'i özel statüde.

Devlet ortaokuluna nasıl kayıt yaptırabilirim?

Devlet ortaokullarına kayıt, genel olarak adrese dayalı yerleştirme sistemi üzerinden yürütülüyor. İkamet adresinize bağlı okul otomatik olarak belirleniyor ve süreç e-Okul sistemi üzerinden takip edilebiliyor. Güncel kayıt takvimi ve gerekli belgeler için okulunuzun veya ilçe Millî Eğitim Müdürlüğü'nün resmî duyurularını takip etmenizi öneririz.

Elmadağ dışındaki bir ilçede okul aramak istersem ne yapmalıyım?

Elmadağ'a komşu ilçelerdeki devlet ortaokulu seçeneklerini görmek için Çankaya, Keçiören, Altındağ, Etimesgut, Mamak ve diğer komşu ilçelerin listelerine bu sayfada yer alan bağlantılar üzerinden ulaşabilirsiniz. Ankara genelindeki tüm devlet ortaokullarını görmek isterseniz il düzeyindeki listeye de bakabilirsiniz.

Okulların yabancı dil olanaklarını nasıl öğrenebilirim?

İlgilendiğiniz okulun detay sayfasında profil bilgileri arasında yabancı dil eğitimi bulunuyorsa bu bilgi paylaşılmış olabilir. Elmadağ'daki okullar arasında bu bilgiyi paylaşanlardan büyük çoğunluğu İngilizce eğitim verdiğini belirtmiş. Detaylı bilgi için okul yönetimiyle doğrudan görüşmeniz faydalı olacaktır.

Okulun fiziki olanaklarını ziyaret öncesinde nasıl kontrol edebilirim?

Her okulun detay sayfasında kütüphane, laboratuvar, bilgisayar laboratuvarı, konferans salonu, yemekhane, sanat atölyesi ve spor salonu gibi olanaklar listelenmişse görebilirsiniz. Ancak bu bilgiler okulun kendi paylaşımına dayandığından, kesin bilgi için okulu ziyaret ederek yerinde inceleme yapmanızı öneririz.

Servis ve rehberlik hizmeti sunan okulları nasıl bulabilirim?

Okul detay sayfalarında hizmetler bölümünde servis, rehberlik, güvenlik ve kantin gibi bilgiler paylaşılmışsa listelenir. Elmadağ'daki okulların önemli bir bölümü bu dört hizmeti sunduğunu belirtmiş; ancak hizmetin kapsamı ve işleyişi konusunda kesin bilgi için okul yönetimiyle iletişime geçmenizi öneririz.

Kurumsal okul gruplarına bağlı bir okulu nasıl değerlendirmeliyim?

Kurumsal gruba bağlı bir okulu değerlendirirken, grubun genel eğitim yaklaşımının yanı sıra Elmadağ'daki veya çevredeki spesifik şubenin fiziki olanaklarını, öğretmen kadrosunu ve öğrenci mevcudunu ayrı ayrı incelemeniz önemli. Şubeler arasında farklılıklar olabileceğinden, ilgilendiğiniz şubeyi bizzat ziyaret etmeniz kararınızı desteklemek açısından faydalı olacaktır.